លោកធូតង្គមួយអង្គបានសំរាកក្នុងព្រៃស្ងាត់ ជាមួយសត្វផងទាំងពួង ។ លុះនៅយូរៗទៅ ទើបលោកចេះភាសាសត្វឡើង ។
ល្ងាចមួយ ពេលលោកសឹងក្រោមម្លប់ឈើ ស្រាប់តែមានក្អែកមួយ លលកមួយ ប្រើសមួយ និងពស់មួយ ចូលមកប្រជុំគ្នានៅទីនោះដែរ ។សត្វទាំងបួនជជែកគ្នា រកហេតុអាក្រក់ទាំងឡាយក្នុងលោក ។ ក្អែកនិយាយមុនគេថា ៖ហេតុអាក្រក់ទាំងអស់កើតមកពីការស្រេកឃ្លាន ព្រោះថា ៖ កាលណាខ្ញុំបានស៊ីឆ្អែត ខ្ញុំរីករាយចិត្ត នៅមួយកន្លែងបាន ។ ខ្ញុំរួសមាត់រួសក ហើយអ្វីដែលខ្ញុំឃើញ សុទ្ធតែធ្វើឲ្យខ្ញុំត្រេកអរទាំងអស់ ។ ប៉ុន្តែកាលណាខ្ញុំឃ្លាន រកអ្វីស៊ីគ្មាន ខ្ញុំចេះតែទាស់ទែងចិត្ត និងមួម៉ៅឥតស្រាក ។ ព្រះអាទិត្យរះត្រចង់ មេឃខៀវថ្លាយង់ ក៏មិនអាចជាទីពេញចិត្តខ្ញុំដែរ ។ ខ្ញុំរសាប់រសល់ម្តងខ្ញុំហើរទៅឯនេះ ម្តងទៅឯនោះរកពេលសំរាកគ្មាន ។ ប្រសិនជាខ្ញុំប្រទះចំណីអ្វីមួយ ខ្ញុំបោះពួយឆាបយកចំណីនោះ ដោយគ្មានគិតគ្រោះថ្នាក់ អន្ទាក់ ដំបង ឬព្រួញឡើយ ។ និយាយឲ្យខ្លីទៅ សូម្បីចំណីនោះនៅនឹងមាត់ឆ្កែ ឬមាត់ចចក ក៏ខ្ញុំហ៊ានទៅដណ្តើមស៊ីដែរ ។តាមខ្ញុំដឹង, សត្វទាំងឡាយត្រូវវិនាសខ្លួន ព្រោះតែការស្រេកឃ្លាននេះឯង ។ ដោយហេតុនេះខ្ញុំជឿជាក់ថា ហេតុអាក្រក់ទាំងអស់កើតមកពីការស្រេកឃ្លាន ។
លលកថា ៖មិនមែនទេ! បើតាមខ្ញុំ, ហេតុអាក្រក់ទាំងអស់កើតមកពីការស្នេហា ។ បើយើងនៅលីវ យើងគ្មានអំពល់ទុក្ខប៉ុន្មានឡើយ យើងអាចរស់មួយគែ ស៊ីតែមួយឆ្អែតបាន ។ ប៉ុន្តែធម្មជាតិតម្រូវឲ្យយើងមានគូស្រករ ដែលយើងមិនអាចនឹងចៀសវាងបាន ។ កាលណាយើងមានគូគាប់ យើងស្រឡាញ់ជាប់ចិត្ត ដែលជាហេតុមួយនាំឲ្យយើងនៅមិនសុខ ។ យើងចេះតែបារម្ភខ្លាចគូយើងស្រេកឃ្លាន ក្រែងពុំបានសុខកាយសប្បាយចិត្ត . . . ។ យើងមានកង្វល់ទុក្ខ ប្រសិនជាបាត់គូយើងមួយពេល ។ យើងនឹកឃើញថា ក្រែងស្ទាំងឆាបឬព្រានបាញ់គូសំឡាញ់យើងទេដឹង? យើងរសាប់រសល់នៅមិនសុខ ត្រូវត្រាច់តត្រុករុករកគូយើងសព្វកន្លែង ដោយឥតរអែងអ្វីឡើយ ។លោតែឃើញគូកំណាន់យើងជាប់អន្ទាក់ ឬស្លាប់ យើងអស់ផ្លូវនឹងរស់ទៀតហើយ ។ យើងកើតទុក្ខសង្រេង ភ្លេចចំណី ភ្លេចទឹក រ៉ាំរ៉ៃ ។សត្វទាំងឡាយស្លាប់ខ្លួន ព្រោះព្រាត់គូគាប់នេះ ។ដោយហេតុនេះ ខ្ញុំថាហេតុអាក្រក់ទាំងអស់ កើតមកពីការស្នេហា ។
ពស់និយាយថា ៖ហេតុអាក្រក់ទាំងអស់បណ្តាលមកពីកំហឹង មិនមែនកើតមកពីការស្រេកឃ្លាន ឬការស្នេហាទេ ។ បើយើងស្រឡាញ់សន្តិភាព ព្រមយល់ចិត្តគ្នាទៅវិញទៅមក តើយើងមានអ្វីនឹងក្រោធខឹង? មានអ្វីនឹងធ្វើឲ្យយើងកើតកង្វល់?ផ្ទុយទៅវិញ, ឲ្យតែមានគេធ្វើទាស់ចិត្តគំនិតយើងភ្លែត យើងច្រលោតខឹងភ្លាម ។ យើងរករឿងសងសឹកគេវិញឥតបង្អង់ ។ យើងស្រែកហក់ លូន រកចឹករកខាំគេ រហូតដលើភ្លេចខ្លួន លែងក្រែងអ្វីទាំងអស់ ទោះឪពុកម្តាយយើងឃាត់ ក៏យើងមិនយល់មុខគាត់ដែរ ។ ប្រសិនណាខករកមុខសត្រូវយើងមិនឃើញ កំហឹងយើងកាន់តែពុះពោរឡើង ចិត្តយើងក្តៅក្រហាយដរាបដល់ខាំកន្ទុយខ្លួនឯង ។ កំហឹងដ៏កំឡៅនេះនឹងបាត់ទៅបាន លុះណាតែខ្លួនយើងវិនាស ។ដោយហេតុនេះ, បានជាខ្ញុំថា ហេតុអាក្រក់គ្រប់យ៉ាងកើតមកពីកំហឹង ។
ប្រើសឆ្លើយឡើងថា ៖ខុសទាំងអស់ ហេតុអាក្រក់មិនមែនបង្កឡើងពីកំហឹង ពីស្នេហា ពីការស្រេកឃ្លានទេ ខ្ញុំយល់ថា ហេតុអាក្រក់ដួចឡើងពីកំឡាច ។អ្នកណាក្លាហាន អាចរស់នៅបានសុខសាន្ត ។ ខ្ញុំមានស្នែងវែង មានជើងតូចស្រៀវហើយមាំផង ។ សត្វណាតូច ខ្ញុំខោកមួយស្នែងវាលែងហ៊ានមកជិតខ្ញុំហើយ ។ សត្វណាធំ ខ្ញុំអាចរត់យករួចខ្លួន ដោយគេចពីវាបានងាយ ។ ប៉ុន្តែស្នែងក្តី ជើងក្តី កំលាំងខ្លួនខ្ញុំក្តីមិនអាចជួយខ្ញុំឲ្យបាត់ខ្លាចឡើយ ។ ស្នូរមែកឈើធ្លាក់ប្រោក ខ្ញុំភ្ញាក់ព្រើត បេះដូងខ្ញុំញ័រ ខ្ញុំភ័យផ្អើលបោលភីង ។ ទន្សាយ ឬសត្វស្លាបមួយ រត់ឬហើរកាត់មុខខ្ញុំ ខ្ញុំមើលទៅវា ឃើញសុទ្ធតែសត្វធំទាំងអស់ ។ ការភ័យខ្លាចតែផ្តាសនេះនាំឲ្យខ្ញុំទៅជួបនឹងខ្លា មានម្តងគេចពីឆ្កែ ខ្ញុំបែរទៅជួបនឹងព្រាន ។ ខ្ញុំរត់គ្មានស្គាល់ទិសតំបន់ ដរាបភ្លាត់ជើងដួលគ្រេចចង្កេះ ជួនធ្លាក់ក្នុងជ្រោះផង ។ ពេលដេកខ្ញុំបិទភ្នែកមិនជិត ត្រចៀកខ្ញុំប្រុងស្តាប់ជានិច្ច ។ ខ្ញុំរកពេលសំរាកមិនបាន ព្រោះខ្ញុំខ្លាច ។ ដោយហេតុនេះ, បានជាខ្ញុំយល់ថា ហេតុអាក្រក់ទាំងអស់ក្នុងលោក កើតមកពីកំឡាច ។
ខណៈនោះលោកធូតង្គ មានព្រះសង្ឃដីកាថា ៖នឹងថាហេតុអាក្រក់ទាំងអស់ កើតពីការស្រកឃ្លានក៏មិនមែន ពីស្នេហាក៏មិនមែន ពីកំហឹងក៏មិនមែន ពីកំឡាចក៏មិនមែនទៀត ។តាមពិត, ហេតុអាក្រក់ទាំងពួងក្នុងលោក បណ្តាលមកពីរូបកាយយើង ព្រោះដោយសាររូបកាយនេះហើយ បានជាយើងឃ្លាន យើងស្នេហា យើងខឹង យើងខ្លាច រកទីបំផុតគ្មាន ៕
ស្នេហាអក្សរសិល្បិ៍ជាតិ
